Mechanizm „ktoś wie, że coś masz” polega nie na samym posiadaniu rzeczy, tylko na ujawnieniu informacji o tym posiadaniu i jej dalszym wpływie na zachowania innych osób.
W praktyce działa to w kilku warstwach.
Pierwsza warstwa to informacja. W momencie, gdy ktoś dowiaduje się, że posiadasz określone rzeczy, wartość lub dokumenty, powstaje w jego świadomości „punkt odniesienia”. Ta informacja nie musi być pełna ani dokładna — wystarczy ogólne przekonanie, że coś istnieje i gdzie mniej więcej się znajduje.
Druga warstwa to interpretacja. Ludzie rzadko zatrzymują się na samej informacji. Dodają do niej własne założenia: ile to może być warte, jak łatwy jest dostęp, jak dobrze jest zabezpieczone. Te założenia często są niedokładne, ale to one wpływają na decyzje.
Trzecia warstwa to zmiana zachowania. Wiedza o posiadaniu może wpływać na różne typy działań:
– zwiększoną uwagę (ktoś obserwuje sytuację bardziej niż wcześniej),
– próbę uzyskania dostępu (bezpośrednią lub pośrednią),
– albo zmianę relacji (np. traktowanie osoby jako „posiadającej zasoby”).
Ważne jest to, że ten mechanizm działa nawet wtedy, gdy informacja jest niepełna. Często sama świadomość „że coś jest” wystarcza, żeby zmienić sposób postępowania innych osób.
Czwarta warstwa to efekt rozproszenia informacji. Jeśli wiedza o majątku lub rzeczach krąży w wielu miejscach — u znajomych, w rodzinie, w instytucjach, w dokumentach — rośnie liczba punktów, przez które ta informacja może zostać ujawniona dalej. To zwiększa prawdopodobieństwo niekontrolowanego przepływu informacji.
Istotne jest też to, że ten mechanizm nie zawsze ma charakter negatywny. W niektórych sytuacjach ujawnienie posiadania jest neutralne lub wręcz potrzebne (np. w relacjach prawnych czy finansowych). Problem pojawia się wtedy, gdy informacja o majątku nie jest potrzebna do działania, ale mimo to staje się powszechnie znana.
W praktyce mechanizm „ktoś wie, że coś masz” nie dotyczy samego przedmiotu, tylko sieci informacji wokół niego. Im więcej ludzi ma fragment wiedzy, tym trudniej kontrolować jej dalszy obieg i interpretację.