Jarosław Maj
Myślę, że dla wielu to naprawdę trudne, choć nie dla wszystkich. W budżecie można zgubić się między priorytetami… między rodziną, dziećmi, pasją, wolnym czasem itd. Masz metodę, jak  poukładać tę hierarchię? Tak, żeby każdy był w miarę zadowolony i żaden członek rodziny nie cierpiał? 

Izabela Kulesza
Oczywiście, są różne schematy dzielenia budżetu domowego zależnie od tego, czy jesteśmy singlami, czy rodziną (mąż, żona i dziecko, dwoje dzieci), czy partnerzy/partnerki. I wracając do twojego wcześniejszego pytania: takie narzędzia istnieją…
To nie jest coś odkrytego 5 czy 10 lat temu, bo tych podejść jest sporo. A jednak z jakiegoś powodu wciąż tego nie robimy. Wydaje nam się często trudne, skomplikowane albo łączymy to z wyobrażeniem, że jak zaczniemy planować budżet, to trzeba będzie wszystko odkładać, znikną spontaniczne wydatki. Plan jest po to, żeby pieniędzy starczyło na wszystko paradoksalnie.
Sposób, w jaki uczę planowania i budżetowania, wymusza rozmowę partnerów: na co wydajemy w danym miesiącu, co wyskoczyło nieplanowanie i wymaga finansowania w tym miesiącu. I to trzeba omawiać. Czasem prowadzę konsultacje dla par.
Mam budżet 10% na przyjemności, ale moje potrzeby są większe/mniejsze. Bywa, że starcza na moje i męża potrzeby, bywa, że nie. Czasem słyszę: „a potrzeby dzieci”? Kiedy o tym rozmawiamy i planujemy, to ustalamy, że w jednym miesiącu realizujemy potrzeby i oczekiwania żony, w kolejnym – męża. Budżet „na przyjemności” często oddaję też dzieciom, by to one podjęły decyzję, na co idą pieniądze, albo cała rodzina decyduje, ale z drugiej strony to też nauka odpowiedzialności: jeśli pójdziemy raz do bardzo drogiego miejsca i wydamy cały budżet na przyjemności, to trudno na inne rzeczy już nie starczy. I tak trochę uczymy się myślenia. Budżet, nawet jeśli ma plan i podział, nie jest betonem: nie 55% i „ani grosza więcej”. Daje ramy, których warto się trzymać – często to ideał, do którego dążymy. A w tym wszystkim jest miejsce na hobby, odkładanie na emeryturę, wymarzone wakacje. Gdy tego planu nie ma, pojawia się chaos. Co kwartał wychodzą raporty o zadłużeniu Polaków i ono rośnie. A to dlatego, że nie planujemy, kupujemy pod wpływem emocji, presji, oczekiwań, „bo trzeba mieć”. I to jest błędne koło. 

Jarosław Maj
Łatwo coś kupić, gdy o spłacie będziesz myśleć przy pierwszej racie za miesiąc czy dwa. Przy inflacji też często pada w rozmowach: „trudno oszczędzać”. Zauważyłaś, że budżety zmieniły się w czasach wysokiej inflacji, w porównaniu do spokojniejszych lat? 

Izabela Kulesza
Na pewno. To widać. Natomiast ciągle powtarzamy słowo „inflacja”… A dziś ta inflacja nie jest już tak wysoka. Normą jest 2,5% – taki cel. Teraz się waha między 3 a 4%. Więc nie możemy już mówić, że teraz mamy „bardzo wysoką inflację”. Oczywiście to, co było dwa lata temu czy rok temu, wraca jak mantra, i dlatego „zbieranie paragonów” ma sens. Kiedy ustawiamy budżet, a ta sama kwota przestaje wystarczać, to warto do tego wrócić i znów policzyć koszty życia – to pokazuje, gdzie możemy przesunąć środki. Wiadomo, inflacja nie trwa wiecznie. A często mamy braki w oszczędnościach, gdy zarobki się nie zmieniają, ceny rosną, raty kredytów mieszkaniowych czy samochodowych idą w górę i budżet przestaje się domykać. Dlatego warto odkładać i budować bezpieczeństwo, żeby w trudniejszych momentach było łatwiej. Ludzie też zapominają, że powinniśmy budować poduszkę finansową w czasach, gdy jest dobrze.  

Paradoks jest taki, że kiedy jest dobrze, to wydajemy na lewo i  prawo: remont, wakacje, wyjścia – nie chcemy, żeby pieniądze „leżały”. A gdy robi się niebezpiecznie, budzimy się i mówimy: „inflacja”, „drogo”, „nie mamy pieniędzy”, „standard życia spadł”. Tak to ujęłam, ale odpowiadając na pytanie: tak, budżet będzie się różnił. Dlatego trzeba nauczyć się regularności – kiedy jest trudno, trzymajmy się finansowej rutyny, ona po to jest. 

Jarosław Maj
Jak doradziłabyś wyrobić nawyk oszczędzania, gdy budżet już jest napięty? 

Izabela Kulesza
Pytanie, czy on jest naprawdę napięty. Jeśli ktoś policzył koszty życia i widzi, że nie ma „dziur”, że wszystko jest na styk, mam policzone dzienne/tygodniowe limity, zaplanowane płatności, to wtedy mówię (i powtarzam to): są granice oszczędzania. Przychodzi taki moment, że warto po prostu zacząć się rozglądać za dodatkowym źródłem dochodu. 

To znaczy: jeśli możemy odłożyć 20, 50 czy 100 zł na początku miesiąca – super. Ale gdy naprawdę nie ma przestrzeni, odpowiedź jest jedna: trzeba zrobić wszystko, by zwiększyć dochody. To, że tkwimy na jakimś etapie i trzymamy się go kurczowo, nie znaczy, że nie możemy zarobić więcej, kiedy jest ciężko.